Termokupl çeÅŸitli endüstrilerde, geniÅŸ uygulama alanlarında sıcaklık ölçmede kullanılır. Ä°ki farklı alaşım veya metalin (ısılçift )uçlarının kaynatılması ile oluÅŸan bir sıcaklık ölçü elemanıdır.(PT100 ‘ün geliÅŸmiÅŸ versiyonu diyebiliriz). PT100 hatırlayacağınız gibi çıkışında omaj deÄŸeri verirken termokupl bize mV cinsinden voltaj verir.
Gelen voltajı transducer aracılığıyla bir valfe bağlayarak bu valfin kontrol ettiği sıcak ve soğuk vanaları gerektiği zaman açıp sıcaklığın kontrol değerinde tutunmasını sağlayabiliriz.

Kaynak noktası sıcak nokta, diÄŸer iki uç ise soÄŸuk noktadır. Termokupl ‘un sıcaklığı ölçmesi bu iki uç arasındaki sıcaklık farkının doÄŸurduÄŸu mV mertebesineki gerilimdir ve sıcaklık farkıyla orantılıdır. Dolayısıyla soÄŸuk noktanın sıcaklığının deÄŸiÅŸmemesi (termokupl uçlarının ısınmaması) gerekir. Buda ısı kaynağına yakın bir yerde zor olduÄŸu için termokupl ile cihazlar arasındaki baÄŸlantı özel kompanzasyon kabloları ile yapılır. Termokupl ile aynı özelliklere sahip kablolarla yapılan baÄŸlantılarda soÄŸuk nokta, kompanzasyon kablosunun diÄŸer ucudur.Bu kablolar 200′C kadar termokupl ‘un ürettiÄŸi mV deÄŸerini aynen iletirler ancak kablonun geçtiÄŸi ortam bu sıcaklığın üstüne çıkmamalıdır. Hatasız ölçüm yapmak için termokupl kablosu kullanılmalıdır.

DIN 43710 a göre -200 ‘C den 2300 ‘C ye kadar kullanılan standart termokupl teli çesitleri ÅŸunlardır.

1 -Cu-Cosnt Bakır – Konstant
2- Fe-Const Demir – Konstant
3- Cr-Al Kromel-Alümel
4- NiCr-Ni NikelKrom-Nikel
5- Nikrosil-Nisil Nikelkrom Silikon- Nikelsilikom Magnezyum
6- Pt%10Rh-Pt Platin Rodyum-Platin
7- Pt%13Rh-Pt Platin Rodyum-Platin
8- Pt%18Rh-Pt Platin Rodyum-Platin
9- Tn-Tn%26Re Tungsten-Tungsten Renyum

Sıcaklık limitleri ve Kodları :

Cu-Const…….U typ…-200..300′C
Fe-Const…….U typ…-200..800′C
Cr-Al………….K typ..-200..1200′C
NiCr-Ni……….K typ..-200..1200′C
Cr-Const…….E typ..-200..1200′C
Nikrosil-Nisil.N typ……0..1200′C
Pt%10Rh-Pt..S typ……0..1500′C
Pt%13Rh-Pt..R typ……0..1600′C
Pt%18Rh-Pt..B typ……0..1800′C
Tn-Tn%26Re.W typ……0..2000′C

Termokupllarda ilk yazılan bacak (+) dır, diğeri (-) dir. Bu nedenle termokupl uçları dikkate alınarak kullanılmalıdır. Bu uçlar belli renkler ile kodlanmışlardır.DIN normlarında (+) bacaklar kırmızıdır. Diğer (-) bacakların rengi ise termokupl cinsine göre şöyledir.

Cu-Cosnt Kırmızı – Kahverengi
Fe-Cosnt Kırmızı – Mavi
NiCr-Ni Kırmızı – YeÅŸil
PrRh-Pt Kırmızı – Beyaz

Temokupllar şekillerine ve imalat yöntemine göre adlandırılırlar.

Düz – Tip Termokupl
L – Tipi Termokupl
Ä°nset ve Ä°nsetli Termokupl
Portatif tip Termokupl
Eksoz tip Termokupl
Mineral Ä°zoleli Termokupl
Bayonet tip Termokupl