ArÅŸivinde 10 milyondan fazla ‘dijitalize edilmiÅŸ’ kitap bulunan Google Books’a karşı ABD’de muhalefetin açtığı davalar sona yaklaşırken, eÄŸitimde fırsat eÅŸitliÄŸinden yazar haklarına kadar pek çok konuda tartışmalar hararetlenerek sürüyor.

Google’ın edebi ve belgesel her türlü yazılı ürünün sanal alemde dağıtımını saÄŸlayacak ‘Book Rights Registry’ (BRR) sisteminden ayrılma süresi bir hafta sonra dolarken, giriÅŸim taraftarlarıyla karşıtları arasındaki tartışma kızışarak devam ediyor.

Kitapların içeriğini tarayıp internette erişebilir kılan devasa sisteme karşı çeşitli davalar açılmış, mahkeme sisteme katılmak için Google ile sözleşme imzalayan yazar ve yayınevlerine cezasız sözleşme feshi hakkı tanımıştı. Ancak bunun yanı sıra başta Open Book Alliance (Açık Kitap İttifakı) adlı girişim olmak üzere pek çok kurum ve kuruluş BRR ve kitapların pazarlanacağı Google Books aleyhinde kamu davası için başvuruda bulunmuş durumda.

Open Book Alliance’ın (OBA) kurulmasına önayak olan Internet Archive adlı kuruluÅŸ bugüne dek 500 bin kitabı ‘dijitalize’ ederek internete yükleyen ve bunları neredeyse bedavaya okutturan kar amaçsız bir örgüt.

Google’ın ‘kısmen paralı’ sistemine karşı çıkan ittifak, bunun eÅŸitsizlik yaratacağını ve tüm insanlığın malı sayılması gereken kültürel birikime eriÅŸimin Google gibi dev bir firmanın tekeline bırakılamayacağını savunuyor. Google ise agresif bir yayıncılık politikasıyla arÅŸivindeki 10 milyondan fazla kitabın önemli bir kısmını bedava okutturmayı sürdürüyor.

MICROSOFT, YAHOO VE AMAZON DA KARÅžI
Kitap içeriklerinin internette ücretsiz eriÅŸebilir olmasıyla Gutenberg’in matbaası arasında paralellik kuran ittifak sözcüsü Peter Brantley, “Matbaa 700 yıl önce bilginin paylaşımı açısından nasıl bir devrim yarattıysa, internet de aynı etkiyi yaratıyor” diyor. Brantley’e göre kitaplara eriÅŸimi tek bir firmanın ve onunla sözleÅŸme imzalayan yayınevlerinin insafına bırakmanın ileride fiyatları yükselteceÄŸini ve yazılı kültürel birikimin sadece parası olanlarla paylaşılacağını ileri sürüyor.

GeçtiÄŸimiz ay Google Books’a karşı güç birliÄŸi yapan Yahoo, Microsoft ve Amazon da OBA ittifakına katıldıklarını açıklamıştı. OBA’ya ek olarak, anlaÅŸmalı yayınevlerinin kitaplarını tarayıp kendi markası olan Kindle dijital kitap okuyucu cihazla pazarlayan Amazon bir hafta önce ayrı bir dava açmış durumda.

Google Books’a karşı çıkanların bir baÅŸka itirazı da Google ile sözleÅŸme imzalayan yayınevi ve yazarların satış fiyatları ve sunum ÅŸekilleri üzerinde söz hakkına sahip olmayacak olmaları. Muhalif ittifaka katılan bazı yazarlar, eserlerin ‘maÄŸaza’da nasıl kategorize edileceÄŸine bile Google’ın karar vermek istediÄŸinden ÅŸikayetçi.

EĞİTİMDE EŞİTLİK MESELESİ
Google’ın devasa ‘dünya kitaplığı’ kurma projesini elbette bir “devrim’ olarak gören ve ona gönüllü destek veren kiÅŸi ve kuruluÅŸlar da bir hayli çok. Özellikle ‘kar amaçsız’ karşıt ittifakta Yahoo ve Microsoft gibi kuruluÅŸların yer alması, muhalefetin inanırlığını da sorgulatıyor.

“Bilgiye eriÅŸim artık bir imtiyaz deÄŸil, medeni hakkıdır” diye konuÅŸan Medeni Haklar Konferansı LiderliÄŸi yöneticisi Wade Henderson, Google’ın giriÅŸimi sayesinde basılı kitaplara hiçbir ÅŸekilde eriÅŸimi olamayan her yaÅŸtan kitlelerin artık bu ÅŸansa sahip olacağı kanısında.

BRR’yi savunanlar giriÅŸimin eriÅŸimi kısıtlamanın tersine, bugüne kadar az basılmış veya baskısı bitmiÅŸ pek çok yazılı eseri dünyanın her yerine ulaÅŸtıracağını ve bilhassa yoksul öğrencilerin artık her türlü bilgi kaynağına ulaÅŸabilmesi sayesinde eÄŸitimde eÅŸitlik derecesinde iyileÅŸme olacağını savunuyor.

Destekçiler arasındaki en etkili örgüt olan BirleÅŸik Devletler Öğrenci DerneÄŸi, bugün milyonlarca kitabın sadece üniversitelere kabul edilen veya eÄŸitim almaya parası yeten öğrencilerce eriÅŸebilir olduÄŸundan ÅŸikayetçi. Dernek BaÅŸkanı Gregory Cendana, “Google Books, Amerika’nın her yerindeki öğrencilere ve öğrenme heveslilerine dünyanın hemen her köşesindeki kütüphanelerde bulunan istedikleri kitaba eriÅŸme olanağı sağıyor” diyor.

‘Ä°TÄ°LMÄ°Åž KAKILMIÅž’ YAZARLAR GOOGLE’DAN YANA
Google Books’u savunanların bir baÅŸka argümanıysa, bugüne kadar basılmış ama baskısı tükenmiÅŸ veya yayınevinin pazarlama kararları yüzünden az basılarak belirli yerlerde satışa sunulabilmiÅŸ kitapların artık milyonlarca kiÅŸinin beÄŸenisine sunulabileceÄŸi ve, belki de daha önemlisi, bu sayede ‘kıyıda köşede kalmış’ bir yazarın da kitabından para kazanabileceÄŸi.

Tekelleşme iddialarının yanında kitapları indirip okuyanların kişisel bilgilerinin Google tarafından saklanmasının mahremiyet ihlali anlamına geldiği yönündeki iddialar da bir başka tartışma. Bu konuda Google okuyucu sözleşme metinlerinde gerekli değişiklikleri yapma sözü verdi.

Sonuç olarak ABD’deki mahkemeler alacakları karar üzerinde tartışadursun, Google Books’un dijitalize ederek internette satışa sunduÄŸu kitapların sayısı 10 milyonu bulmuÅŸ durumda. Yasal süreçler sona erdikten sonra, ki bunun en az 2-3 yılı alması bekleniyor, dünyanın en büyük dijital kütüphanesi olan Google Books’un Ä°ngilizce dışındaki dillerde de hızla arÅŸivini geniÅŸletmeye giriÅŸeceÄŸi belirtiliyor.

View Elektronik's Profile      Subscribe via RSS
DUYURU : Elektronik ForumMesajlarinizi forumumuzda paylasabilirsiniz.