Bu yazımızda tek butonla start stop devresini röle ve butonlarla yapacağız. Normalde PLC üzerinden çalışırken burda kullandığımız latch ve unlatch röleleri ve kontaklarının yerine PLC de bulanan Output Latch (L) ve Output Unlatch (U) leri kullanabilirdik. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için örneğimizi röleler kullanarak yapacağız fakat rölelerle yaptığımız bu devrede daha fazla eleman olacaktır.
Tek butonla start stop devresinin amacı, aynı butonla hem start hemde stop kontrolünün yapılabilmesidir.
Burda en çok dikkat etmemiz gereken nokta Start ve Stop ‘a basıldığı anda bir çıkış elde edip. Devrenin son durumu hakkında bilgi almaktır. Start ve Stop için, aynı butonu kullanacağımızdan dolayı, butonun son durumu hakkındaki bilgiyi bir yere yazmamız gerekiyor.
Butona ilk kez bastığımızda START ikinci bastığımızda STOP devam ettirirsek 3. bastığımızda START 4. bastığımızda ise STOP işlemini gerçekleştirecektir.

Tek Butonla Start Stop Kontrol Devresinin Allen Bradley PLC ‘de tasarlanmış hali aşağıdadır.

Şimdi gelelim devre ile ilgili açıklamalarımıza;
Şeklin en sol tarafında gördüğünüz 0000, 0001, 0002, 0003, 0004, 0005 rakamlar rung (basamak) numaralarını ifade etmektedir. Sırasıyla bu rungların oluşturulması ve devredeki elemanların görevlerini anlatacağım.
Start ve Stop kontrolünü yapan butonumuzun adı START ‘tır ve PLC adresi B3:0/0 ‘dır.
Bilmeyenler için devredeki sembollerle ilgili bir açıklama olursak;
A -()- A rölesi,
B -()- B rölesi,
C -()- C rölesi,
A ][ - A rölesinin açık kontağı,
A ]/[ – A rölesinin kapalı kontağı simgeleridir.

0000 numaralı rung ‘da bir adet Start butonu bir adet A rölesi, A rölesinin kontağı ve B rölesinin kapalı kontağı bulunmaktadır.
Start butonuna bastığımızda A rölesi çekecek ve A rölesinin kontaklarının durumları değişecektir. Açık kontaklar kapalı, kapalı kontaklar açacaktır. Ve Start butonuna paralel bağlı olan A rölesinin açık kontağı ile Latch işlemini gerçekleştireceğiz. ( A rölesi, kendi kontağı üzerinden kendini kilitleyecek) Ve sürekli çalışmaya devam edecek. 0003 numaralı rungta bulunan A rölesinin kontağı, Motor Rölesini enerjilendirerek, Motor Rölesinin kontağı vasıtasıyla Motoru harekete geçirecektir. (B rölesi çekene kadar.)

0002 numaralı rung ‘da bir adet Start butonu bir adet C rölesi, C rölesinin kontağı ve A rölesinin kontağı bulunmaktadır. Bu rung Start ‘ın geldiğini ve artık butona ikinci kez basıldığında Stop işleminin gerçekleşmesi için gerekli şartın ön koşulunu oluşturacak rung ‘tır. (Kısacası, Start butonundan elimizi çektiğimizi anlayan rung ‘tır. Bu nokta önemli çünkü C rölesi, Start butonundan elimizi çektiğimiz anda; 0001 numaralı rung taki STOP işlemini gerçekleştirecek butonu C rölesinin kontağı ile kontrol etmeye yarıyor. )

Neden 0002 numaralı rung ‘a Start butonun kapalı kontağını koyduk. Çünkü Start ‘dan elimizi çektiğimiz anda 0001 numaralı rung ‘ta butonun Stop işlemi için hazır hale gelmesini istiyoruz. Elimizi Start ‘a beklettiğimiz sürece C rölesi aktif olmayacak ve Stop kontrolünü yapan 0001 numaralı rung ‘taki B rölesi aktif hale gelemeyecektir. Aksi halde flip flop gibi bir devre elde ederdik
Bu kısmı biraz uzattım ama en önemli kısım bana göre buydu . Neyse devam ediyoruz.

Artık motorumuz çalışıyor. A rölesinin kontağı yardımıyla Motor rölesi çekiyor. Motoru durdurmak için A rölesinin enerjisini kesmek gerekiyor. Start butonuna bastığımız anda 0001 numaralı rung ‘taki butonada basılmış olacak. 0001 numaralı rungta (C rölesi daha önce enerjiliyidi bu yüzden kontağı kapalı) C rölesinin kontağı üzerinden B rölesi çekecek ve 0001 numaralı rung ‘ta bulunan A rölesinin kilidini açacaktır.
Burda dikkat ederseniz, 0001 numaralı rungtaki C kontağının altına B rölesinin kontağını koyduk. Nedeni butona basılı tuttuğumuz sürece Stop işleminin kesilmemesini önlemektir.

İşlemleri ve aklınıza takılan yerleri ancak devreyi kurduktan sonra daha iyi anlayabilirsiniz. Teker teker kontakları çıkararak ve hangisinin çıkmasıyla ne türlü sonucun oluşacağını simülasyon ortamında gördükten sonra devreyi daha iyi kavrayacağınıza eminim..
Anlamadığınız yerleri sorarsanız daha net açıklamaya çalışırım.
İyi Çalışmalar.

View Elektronik's Profile      Subscribe via RSS
DUYURU : Elektronik ForumMesajlarinizi forumumuzda paylasabilirsiniz.